Tới tháng 9/2026, việc áp dụng chuẩn mực quốc tế tại Việt Nam đi theo ba dòng chảy song song. Một là chế độ kế toán chung: Thông tư 99/2025/TT-BTC thay Thông tư 200/2014 từ năm tài chính 2026, dịch dần về phía IFRS ở tầng chế độ. Hai là hệ chuẩn mực trong nước: Bộ Tài chính đang xây VFRS trên nền IFRS theo mô hình hội tụ có điều chỉnh, công bố theo đợt trong giai đoạn 2026 tới 2029 rồi áp dụng thử nghiệm 2030 tới 2031. Ba là cửa áp dụng thẳng chuẩn mực quốc tế: Thông tư 118/2026/TT-BTC ngày 18/8/2026 cho doanh nghiệp và tổ chức kinh tế thuộc Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam được chọn áp dụng chuẩn mực quốc tế về kế toán cho năm tài chính bắt đầu từ 01/01/2027. Việc chọn áp dụng không làm thay đổi căn cứ và nguyên tắc xác định nghĩa vụ thuế.
Ba dòng chảy, ba đối tượng, ba mốc thời gian
| Dòng chảy | Văn bản | Áp cho ai | Mốc | Tính chất |
|---|---|---|---|---|
| Chế độ kế toán doanh nghiệp | Thông tư 99/2025/TT-BTC ngày 27/10/2025 | Doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực và thành phần kinh tế | Từ 01/01/2026 | Bắt buộc |
| Chuẩn mực báo cáo tài chính Việt Nam (VFRS) | Quyết định 345/QĐ-BTC ngày 16/3/2020, Quyết định 633/QĐ-TTg ngày 23/5/2022, Luật Kế toán sửa đổi số 56/2024/QH15 | Doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, trừ đơn vị đã được áp dụng thẳng IFRS và các đơn vị theo chế độ kế toán riêng | Công bố chuẩn mực 2026 tới 2029, thử nghiệm 2030 tới 2031, đánh giá từ quý IV/2031 | Đang xây dựng |
| Chuẩn mực quốc tế về kế toán | Thông tư 118/2026/TT-BTC ngày 18/8/2026, dẫn chiếu khoản 5 Điều 3 Nghị định 324/2025/NĐ-CP | Doanh nghiệp và tổ chức kinh tế thuộc đối tượng áp dụng của Nghị quyết 222/2025/QH15 về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam | Năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau 01/01/2027 | Tự nguyện |
Ba dòng này không thay thế nhau. Một doanh nghiệp sản xuất bình thường ở thời điểm hiện tại chỉ chịu tác động của dòng thứ nhất, theo dõi dòng thứ hai, và đứng ngoài dòng thứ ba.
Quyết định 345/QĐ-BTC đặt ra những gì
Đề án được phê duyệt ngày 16/3/2020 chia việc áp dụng thành các giai đoạn, và nêu nhóm đối tượng dự kiến áp dụng bắt buộc để lập báo cáo tài chính hợp nhất:
- Công ty mẹ của tập đoàn kinh tế nhà nước
- Công ty mẹ là công ty niêm yết
- Công ty đại chúng quy mô lớn là công ty mẹ chưa niêm yết
- Các công ty mẹ quy mô lớn khác
Giai đoạn chuẩn bị tập trung vào đào tạo nhân lực và xây dựng khung pháp lý. Giai đoạn áp dụng tự nguyện từ 2022 tới 2025 dành cho công ty mẹ của tập đoàn kinh tế nhà nước và công ty niêm yết có nhu cầu và đủ nguồn lực. Giai đoạn áp dụng bắt buộc dự kiến sau năm 2025.
Tới thời điểm cập nhật bài này, chưa có văn bản nào ấn định một ngày cụ thể buộc nhóm đối tượng nêu trên phải lập báo cáo tài chính hợp nhất theo IFRS. Thứ đã thành văn bản có hiệu lực là chế độ kế toán mới theo Thông tư 99/2025 từ năm 2026, lộ trình xây dựng VFRS với mốc thử nghiệm 2030 tới 2031, và cửa tự nguyện cho thành viên Trung tâm tài chính quốc tế từ 2027. Doanh nghiệp nên bám theo các văn bản đã ban hành thay vì lập kế hoạch dựa trên mốc “sau 2025” của Đề án, đồng thời theo dõi các đợt công bố chuẩn mực VFRS trong giai đoạn 2026 tới 2029.
Thông tư 118/2026: cửa đầu tiên mở thật
Đây là văn bản đầu tiên cho phép một nhóm doanh nghiệp cụ thể tại Việt Nam lập và trình bày báo cáo tài chính cùng báo cáo tài chính hợp nhất theo chuẩn mực quốc tế về kế toán, với ngày hiệu lực xác định.
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Số hiệu và ngày ban hành | Thông tư 118/2026/TT-BTC ngày 18/8/2026 |
| Hiệu lực | Từ 01/01/2027, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau 01/01/2027 |
| Đối tượng được chọn áp dụng | Doanh nghiệp, tổ chức kinh tế thuộc đối tượng áp dụng Nghị quyết 222/2025/QH15 ngày 27/6/2025 của Quốc hội về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, cùng các văn bản hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế |
| Tính chất | Tự nguyện. Doanh nghiệp chỉ thực hiện khi có nhu cầu và phải có đủ khả năng cùng nguồn lực để áp dụng |
| Phạm vi | Lập và trình bày báo cáo tài chính, báo cáo tài chính hợp nhất |
| Nghĩa vụ thuế | Việc lựa chọn chuẩn mực quốc tế về kế toán không làm thay đổi căn cứ và nguyên tắc xác định nghĩa vụ thuế |
Thông tư quy định rõ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và thể thức áp dụng; nơi nhận báo cáo, kỳ lập và thời hạn nộp báo cáo tài chính; trách nhiệm của doanh nghiệp và tổ chức kinh tế là thành viên Trung tâm tài chính quốc tế khi lựa chọn áp dụng; cùng quy định chuyển tiếp về lập báo cáo tài chính và trách nhiệm giải trình với cơ quan quản lý nhà nước cùng các bên liên quan. Chi tiết nằm ở bài Thông tư 118/2026/TT-BTC: ai được chọn áp dụng chuẩn mực quốc tế về kế toán.
Vì sao Nhà nước thúc việc này
Ngoài lý do minh bạch báo cáo tài chính, có hai động lực đứng phía sau và cả hai đều liên quan tới dòng vốn.
| Động lực | Nội dung |
|---|---|
| Nâng hạng thị trường chứng khoán | Đề án nâng hạng thị trường công bố ngày 12/9/2025 nêu việc khuyến khích công ty niêm yết quy mô lớn công bố báo cáo tài chính theo IFRS là một trong các giải pháp tăng minh bạch, phục vụ yêu cầu của các tổ chức xếp hạng thị trường |
| Trung tâm tài chính quốc tế | Nghị quyết 222/2025/QH15 lập Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, và nhà đầu tư quốc tế đọc báo cáo theo chuẩn mực quốc tế. Thông tư 118/2026 gỡ nút thắt kế toán cho các thành viên của trung tâm này |
Ai nên bắt đầu từ bây giờ
| Nhóm doanh nghiệp | Việc nên làm trong 12 tháng tới |
|---|---|
| Thành viên Trung tâm tài chính quốc tế | Quyết định có chọn áp dụng cho năm tài chính 2027 hay không, và nếu chọn thì bảng cân đối kế toán đầu kỳ phải dựng tại ngày chuyển đổi, tức là sớm hơn ngày công bố báo cáo đầu tiên ít nhất một năm |
| Công ty mẹ tập đoàn nhà nước, công ty mẹ niêm yết | Chạy phân tích chênh lệch để biết vùng nào của mình lệch nhiều nhất, và bắt đầu tích luỹ số liệu lịch sử cho các mô hình cần dữ liệu quá khứ |
| Công ty con của tập đoàn nước ngoài | Đã lập gói báo cáo theo IFRS gửi công ty mẹ thì rà xem khoảng cách giữa gói đó và một bộ báo cáo IFRS đầy đủ nằm ở đâu, thường là ở phần thuyết minh |
| Doanh nghiệp niêm yết quy mô vừa | Theo dõi các đợt công bố chuẩn mực VFRS trong giai đoạn 2026 tới 2029, và giữ dữ liệu kế toán đủ chi tiết để dựng lại số liệu khi cần |
| Doanh nghiệp còn lại | Xử lý dứt điểm việc chuyển sang chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025, đây mới là nghĩa vụ đang có hiệu lực |
Ba hiểu nhầm hay gặp
1. Áp dụng IFRS làm tăng thuế phải nộp
Cơ sở và nguyên tắc xác định nghĩa vụ thuế do pháp luật thuế quy định, độc lập với chuẩn mực lập báo cáo tài chính. Thông tư 118/2026 nêu rõ điều này. Việc phải làm là giữ được đường đối chiếu từ số liệu theo chuẩn mực về số liệu phục vụ kê khai thuế, và đó là bài toán hệ thống chứ không phải bài toán thuế.
2. Chuyển đổi là việc của phòng kế toán
Kinh nghiệm ở các nước đã chuyển đổi cho thấy nhận thức ban đầu coi đây là vấn đề kế toán thuần tuý thường bị thay bằng nhận thức rằng phạm vi rộng hơn nhiều. Chuyển đổi chạm tới hệ thống công nghệ thông tin, chính sách nhân sự và lương thưởng, điều khoản hợp đồng vay, cách lập kế hoạch và đặt chỉ tiêu, cùng nghĩa vụ thuế. Dự án nào bỏ qua các mặt này thì phát sinh chi phí ở giai đoạn sau.
3. Còn xa nên chưa cần làm gì
Bài học lặp lại ở nhiều thị trường là khởi động muộn làm chi phí tăng vọt. Doanh nghiệp chuẩn bị sớm ở tình trạng tốt hơn hẳn doanh nghiệp trì hoãn, và phần chênh lệch chi phí đến từ việc phải huy động nguồn lực gấp trong thời gian ngắn. Có một loại việc không rút ngắn được bằng cách tăng người: dữ liệu lịch sử. Lịch sử thu hồi công nợ, lịch sử vận hành tài sản, lịch sử hợp đồng đều phải được tích luỹ theo thời gian thực.
Câu hỏi thường gặp
Hiện nay doanh nghiệp Việt Nam có bắt buộc áp dụng IFRS không?
Chưa. Nghĩa vụ đang có hiệu lực là chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, áp dụng từ năm tài chính 2026. Cửa áp dụng chuẩn mực quốc tế về kế toán mở theo Thông tư 118/2026/TT-BTC từ năm tài chính 2027, và đó là quyền lựa chọn dành cho doanh nghiệp, tổ chức kinh tế thuộc Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, không phải nghĩa vụ.
Quyết định 345/QĐ-BTC nêu đối tượng áp dụng bắt buộc là ai?
Bốn nhóm, để lập báo cáo tài chính hợp nhất: công ty mẹ của tập đoàn kinh tế nhà nước, công ty mẹ là công ty niêm yết, công ty đại chúng quy mô lớn là công ty mẹ chưa niêm yết, và các công ty mẹ quy mô lớn khác. Đề án dự kiến giai đoạn bắt buộc sau năm 2025, nhưng tới nay chưa có văn bản ấn định ngày cụ thể.
VFRS và IFRS khác nhau chỗ nào?
IFRS là bộ chuẩn mực quốc tế do Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế ban hành. VFRS là hệ chuẩn mực báo cáo tài chính của Việt Nam đang được Bộ Tài chính xây dựng trên nền IFRS theo mô hình hội tụ có điều chỉnh, tức là lấy tối đa thông lệ quốc tế nhưng có điều chỉnh cho phù hợp đặc điểm kinh tế Việt Nam và bảo đảm tính khả thi khi thực hiện.
Áp dụng chuẩn mực quốc tế có làm thay đổi nghĩa vụ thuế không?
Không. Thông tư 118/2026/TT-BTC nêu rõ việc lựa chọn chuẩn mực quốc tế về kế toán không làm thay đổi căn cứ và nguyên tắc xác định nghĩa vụ thuế. Doanh nghiệp vẫn phải nộp báo cáo cho cơ quan quản lý theo kỳ và thời hạn quy định, và phải giữ được đường đối chiếu về số liệu phục vụ kê khai thuế.
Chuẩn bị chuyển đổi nên bắt đầu từ đâu?
Từ hai việc chạy song song. Một là phân tích chênh lệch để biết vùng nào của doanh nghiệp lệch nhiều nhất so với chuẩn mực quốc tế. Hai là bắt đầu tích luỹ ngay các dữ liệu cần lịch sử: chi tiết công nợ tới từng hoá đơn và từng lần thu, kiểm kê hợp đồng thuê kèm điều khoản gia hạn, dữ liệu tài sản tới từng thẻ. Loại dữ liệu này không dựng lại được sau.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa có nằm trong lộ trình không?
Lộ trình VFRS nhắm tới doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực nhưng loại trừ các đơn vị đã được phép áp dụng thẳng IFRS và các đơn vị đang theo chế độ kế toán riêng như doanh nghiệp nhỏ và vừa, siêu nhỏ, hợp tác xã, hộ kinh doanh. Nhóm này nên tập trung xử lý dứt điểm việc chuyển sang chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025.
- Quyết định 345/QĐ-BTC ngày 16/3/2020 phê duyệt Đề án áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính tại Việt Nam
- Quyết định 633/QĐ-TTg ngày 23/5/2022 về Chiến lược kế toán, kiểm toán đến năm 2030
- Luật Kế toán sửa đổi số 56/2024/QH15
- Nghị quyết 222/2025/QH15 ngày 27/6/2025 của Quốc hội về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam
- Nghị định 324/2025/NĐ-CP ngày 18/12/2025 về chính sách tài chính trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam
- Thông tư 99/2025/TT-BTC ngày 27/10/2025 hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, hiệu lực 01/01/2026
- Thông tư 118/2026/TT-BTC ngày 18/8/2026 hướng dẫn đối tượng, phạm vi và thể thức áp dụng chuẩn mực quốc tế về kế toán tại Việt Nam, hiệu lực 01/01/2027
Bắt đầu từ chỗ chắc chắn nhất
Nghĩa vụ đang có hiệu lực là chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025. Xử lý xong việc này đồng thời tạo nền dữ liệu cho các bước sau, nếu sổ sách được giữ đủ chi tiết ngay từ đầu.
Để lại một bình luận